Nie siedź w domu

Sondaż publiczny

Czy biorąc pod uwagę obecną pogodę, uważasz że efekt cieplarniany jest faktem?

Wynik głosowania:

42%
17%
42%
 
Oczywiście, kilka chłodniejszych dni tego nie zmienia.
 
Wymyślono go, by paru koncernom nabijać kasę.
 
Może i tak, ale to nie wina człowieka. Klimat w historii ziemi zmieniał się wiele razy.

W naszej kuchni

Niedoceniany długouch

Królik europejski pojawił się na Półwyspie Iberyjskim około pół miliona lat temu. Stamtąd, dzięki Fenicjanom rozprzestrzenił się po całej Europie i w rezultacie od trzech tysięcy lat gości na naszych stołach jako tradycyjne mięso - najczęściej podawane podczas świąt. Dość kontrowersyjne, bo przez wieki królik przeszedł w naszych oczach niemałą metamorfozę – od zwierzyny łownej, która zapewniała pożywny posiłek i futro pomagające przetrwać mroźne zimy, przez uciążliwego szkodnika aż po...domowego pupila.

ilustracja

Królicza historia
Szybko opanował Imperium Rzymskie, ale nie - jak można byłoby się spodziewać -jako zwierzę hodowane w klatkach. To byłoby zbyt banalne! Rzymianie uważali, że dziczyzna może odpowiednio smakować tylko, jeśli żyje w swoim naturalnym środowisku. Zamiast zagród utrzymywali je więc w rezerwatach zwierzyny łownej, nazywanych „leporariami”. Dopiero w średniowieczu króliki zaczęto hodować w bardziej kontrolowanych warunkach. Nie bez przyczyny, bo w tamtych czasach mięso to uznawane było jako postne – dozwolone przez Kościół do jedzenia w piątki, a nawet w okresie Wielkiego Postu. Dziewięć wieków później króliki znane były już na całym świecie, niestety w większości jako szkodniki. Mimo, że mięso tych zwierząt jest bardzo zdrowe, często przegrywało z wieprzowiną, czy wołowiną.
Jak królika przyrządzali nasi przodkowie?
Na początku mięso królika było wędzone, albo pieczenie w ogniskach. Rzadko bywało sezonowane – co innego w przypadku większych zwierząt, których po upolowaniu nie sposób było zjeść przy jednym posiedzeniu. Dlatego długo nie rozwijały się metody jego przechowywania. W późniejszych epokach poprzestano na soleniu i suszeniu. Niezmiennie najlepsze było świeże mięso – zwykle pojawiające się na stołach arystokracji.
Obrońcy zwierząt pewnie będą zszokowani, ale prawda jest taka, że w starożytnym Rzymie najważniejszym wyznacznikiem był smak i finezja dań, a nie moralne pobudki. Według Piliniusza – historyka i pisarza – prawdziwym rarytasem były wtedy wcześnie odstawione od matek młode króliczki zjadane...z wnętrznościami. W starożytności króliki przyrządzano smażąc, gotując na parze, dodając do ciast lub zestawiając z takimi składnikami jak – bulion, cukier, imbir i migdały.
W XIX wieku chude mięso królika urozmaicano nieco bardziej tłustymi dodatkami – bekonem, oliwą z oliwek, masłem, czy zwyczajnie marynatami.
A bardziej współcześnie...
Dzisiaj przygotowując królika korzystamy z tradycyjnych przepisów. W Hiszpanii takim daniem jest „escabeche” - gotowane mięso królika w kwaśnym sosie octowo-paprykowym z dodatkiem szafranu. Włosi zajadają się mięsem gotowanym w pomidorach, białym winie i ziołach. Francuzi z kolei nigdy nie uznawali dań z królika za drogie i eleganckie, chociaż z drugiej strony znany jest ich przepis na „balquette” – tuszkę króliczą gotowaną z warzywami, zasmażaną z żółtkami jaj, śmietaną, cebulami i grzybami, czy „lapin aux pruneaux” - czyli mięso marynowane w occie z warzywami podawane z galaretką z czerwonej porzeczki i suszonymi śliwkami...
Potencjał kulinarno - gospodarczy
U nas mięso królików do końca XVII wieku trafiało głównie na stoły biedoty, często jako zamiennik drobiu. Dopiero wraz z dynastią Sasów na dobre zagościło w rodzimym jadłospisie – Król August II Sas na terenie słynnej warszawskiej „Królikarni” założył zwierzyniec, w którym trzymane były dzikie króliki wykorzystywane podczas królewskich polowań. Zdobycze były później odpowiednio przyrządzane i podawane na wystawnych kolacjach. Od tamtego czasu mięso długouchych coraz częściej pojawiało się na naszych stołach. Pierwsze przepisy możemy znaleźć np. w jednej z najstarszych, polskich książek kucharskich z 1783 roku, napisaną przez Wojciecha Wielądka. Znajdziemy tam 11 potraw z mięsa króliczego. Dość zabawna broszura z 1922 roku, napisana przez Jerzego Krasowskiego pt. „Królik w budżecie prywatnym i państwowym” podaje zwiększenie hodowli królików jako receptę na... uzdrowienie polskiej gospodarki! Możemy w niej przeczytać: „Ponieważ mamy 6 milionów polskich rodzin, więc jeżeliby każda rodzina jedną utrzymywała samicę króliczą, to po roku mielibyśmy 6.000.000 x 48 = 288.000.000 królików, a czystego mięsa 864.000.000 kg. Rachując wedle przedwojennej statystyki niemieckiej po 45 kg mięsa na jednego człowieka rocznie, wypadałoby, że wyprodukowane u nas mięso królicze wystarczyłoby dla 19.200.000 ludzi na rok, t.j. że przeszło ¾ naszej ludności polskiej miałoby mięso, nie potrzebując żadnego innego”. Pomysł nie uzyskał zbyt dużego poparcia w narodzie ale i tak serdecznie gratuluję pomysłu. Podchodów było więcej, ale mimo próżnych wysiłków władzy rozkwit hodowli królików miał miejsce dopiero po II Wojnie Światowej. A sam Władysław Gomułka pewnie broszurę Krasowskiego czytał, bo wydał dyrektywę, by wiejskie szkoły posiadały własne królikarnie, a kierownicy tych szkół musieli składać sprawozdania nie tylko z postępów w nauce ale i króliczego pogłowia. Sylwester Łakota, legendarny dyrektor lędzińskiej podstawówki za zbyt niskie pogłowie królika dostał upomnienie, z wpisaniem do akt.
Zasłynęliśmy wtedy z eksportu nie tylko mięsa, ale też króliczego futra. Dzisiaj nadal jesteśmy zaliczani do największych producentów tego mięsa, chociaż prawda jest taka, że przy świni, czy krowie, nasz królik zwyczajnie nie ma zbyt dużych szans.
Chude i zdrowe
Warto włączyć mięso królika do swojej diety. Nie tylko dlatego, że jest dietetyczne, delikatne, lekkostrawne i niezwykle aromatyczne. Szczególnie poleca się je alergikom i osobom z chorobami sercowo-naczyniowymi. Należące do mięs białych, charakteryzuje się wysoką zawartością białka i niską zawartością tłuszczu – ugotowane dostarcza 114 kcl w 100g. Dodatkowym walorem jest jego lekkostrawność – aż 90% białka jest przyswajane przez organizm! Dla porównania
w przypadku wołowiny to tylko 62%, a kurczaka ok. 80%. Dodatkowo, mięso z królika zawiera niewielką ilość cholesterolu. To źródło wielu witamin i minerałów, takich jak: witamina B1, B2, B6, B12, A, PP, biotyny, kwasu pantotenowego, żelaza, wapnia, magnezu, fosforu, potasu, sodu, miedzi, cynku i manganu.
Spróbujmy!
W sklepach z łatwością znajdziemy królika w całości, a czasem, trafimy na mięso dzielone na części – tylną, comber
i przednią. I to właśnie comber, czyli część półtuszy uznawany jest za mięso najwyższej jakości. Najsmaczniejsze są młode sztuki – cztero-sześciomiesięczne ważące maksymalnie 4,5 kg.
Z ugotowanego mięsa można zrobić wyśmienity pasztet. Tylna część i comber najbardziej nadają się do pieczenia, duszenia lub smażenia. Króliczyna świetnie zgrywa się z piwem, jałowcem i imbirem – należy jednak pamiętać o odpowiednim przygotowaniu mięsa. Królik powinien skruszeć, żeby po przygotowaniu nie był twardy i łykowaty. A żeby tak było powinniśmy go zabejcować – zanurzyć w zalewie z czerwonego wina, octu i oliwy z przyprawami od 2 do 4 dni. Długo... ale wierzcie mi – warto! Zaś moje prababcie wolały bejcować go nawet dłużej, w maślance albo zsiadłym mleku. Też pyszne.•

Ewa DYRDA

Wywiad

ilustracja

Chcę pokazać kłamstwa i hejt!

 W ciągu zaledwie kilku dni, od 8 czerwca, tyski lekarz Dawid Ciemięga zebrał w internetowej zbiórce niemal 50 000 złotych na film o antyszczepionkowcach, który zamierza nakręcić. Zbiórka wciąż trwa a Ciemięga jest zachwycony odzewem. Nie tylko z powodu wysokości kwoty – raczej dlatego, iż odzew ten jest dowodem, że według wielu z nas taki film jest potrzebny.

więcej

Stare fotografie

ilustracja

Mąż wyrusza na wojnę

Maria Piekorz (1879-1951), szanowana akuszerka bojszowska z pierwszym mężem Grelą, który jako marynarz poległ na I wojnie światowej.

więcej

Echo historii

ilustracja

Kraina mordowanych ludzi

Na przełomie maja i czerwca zaczęła się największa wojna w  historii Europy, a jedną z wojujących stron był Śląsk. Rzucił wyzwanie najpotężniejszemu państwu na europejskim kontynencie, i nawet przez pewien czas odnosił militarne sukcesy. Jednak niemieckiemu cesarzowi, któremu Ślązacy rzucili rękawicę, z pomocą przyszedł polski król. A wojna  rozlała się na całą Europę.

 

więcej

W naszej kuchni

ilustracja

Zielony, czy cukrowy?

Gotowany groch podawany z rozgotowaną marchewką i zagęszczony mąką. Kto nie pamięta takiego rarytasu z przedszkola, niech koniecznie się do mnie zgłosi (można pisać do redakcji). Niestety, taki sposób podawania...umówmy się - czegokolwiek - jest w stanie skutecznie odstraszyć młodego smakosza na parę (jak nie paręnaście) lat. Ja do tej grupy należałam, długo na groch nie mogłam patrzeć, a jednak... zmieniłam zdanie. Oświecenie nadeszło późną wiosną, w trakcie pobytu na wsi, bo świeży, zielony albo cukrowy to historia z innej bajki. Kto nie próbował niech koniecznie zaryzykuje! Mamy dobry czas na takie podchody - zaczynamy sezon na świeży groszek!

 

więcej

Reportaż

ilustracja

Coś do jedzenia, proszę

Niedawno zaczęły się upragnione przez wszystkich wakacje, ale wakacje to nie tylko letni czas wypoczynku, w którym kurorty i wakacyjne miejscowości zapełniają się turystami… zwiększa się też liczba ludzi tam żebrzących. Pod tym względem wakacje niczym się nie różnią od okresu przed świętami, kiedy skokowo zwiększa się liczba ludzi w potrzebie, ale nie dajmy się zwieść - większość
z nich tak naprawdę nic ze zjawiskiem skrajnej biedy wspólnego nie ma, a takie żebranie może być dochodowym zajęciem.

więcej

Naszym tropem

ilustracja

Królowie życia

Od 1989 roku spotykałem królów życia. W Tychach, w Mikołowie. Tych, co wygrali  los życia na transformacji ustrojowej. Tylko królowie życia 1989 i 2019 to zupełnie inni ludzie. A ich królestwo też jest zupełnie inne.

 

więcej

Partnerzy